Jestem w 26 tygodniu ciąży,od trzech dni wiem że moje dziecko ma rozszczep kręgosłupa. Dowiedziałam się dopiero po rezonansie, wcześniej na badaniach usg nic nie było widać.Moj świat Fetoskopowe zastosowanie kriokonserwowanych alloprzeszczepów ludzkiej pępowiny, nazwanych NEOX Cord 1K®, jako pokrycie rdzenia kręgowego ubytków rozszczepu kręg. Masz 100% racji. Prawie każdy z bólem kręgosłupa może wykonywać sam ćwiczenia. I tu polecam 2 rodzaje - rozciąganie poprzez swobodny zwis do przodu - każdy tyle ile może, nic na siłę i drugie to ćwiczenia z ciężarkami lub bez ale o charakterze siłowym. jakbyście się dowiedziały że płód ma rozszczep kręgosłupa i wodogłowie to usunęł Przez Gość marakoniarka, Listopad 23, 2011 w Dyskusja ogólna Poprzednia Czy diagnoza "rozszczep kręgosłupa" koniecznie musi oznaczać surowy wyrok? Gdzie rodzice małych pacjentów mogą zwrócić się o pomoc? Czego brakuje? Te i inne tematy poruszamy w rozmowie z Dominiką Madaj- Solberg, prezeską Fundacja Spina. Fundacja wspólnie z Medyczną Racją Stanu zorganizowała okrągły stół pod hasłem "Wyzwania myelomeningocele, myelocele) lub utajoną – bez widocznej masy tkankowej w okolicy krzyżowej (np. zakotwiczenie rdzenia kręgowego, rozdwojenie rdzenia kręgowego, rozszczep kręgosłupa przedni). 2 Częstość występowania dysrafii rdzenia kręgowego szacuje się na 0,5–0,8 przypadków na 1000 żywo urodzonych dzieci (wg danych dla Rozszczep kręgosłupa to najczęściej występująca wrodzona wada rozwojowa. Prowadzi do znacznego stopnia niepełnosprawności dziecka, a towarzyszące jej problemy urologiczne powodują wiele komplikacji medycznych i wpływają na izolację społeczną takich osób. Właśnie ukazał się raport pt. "Optymalizacja opieki urologicznej u dzieci z rozszczepem kręgosłupa z perspektywy Ból krzyża Ból krzyża (ból w dole pleców, ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa) jest powszechną dolegliwością, rzadko kiedy oznaczającą poważną chorobę. Z reguły ustępuje samoistnie, ale ma tendencję do nawrotów – dlatego ważne jest zapobieganie mu poprzez modyfikację stylu życia. W niektórych przypadkach Übersetzung im Kontext von „rozszczep kręgosłupa“ in Polnisch-Deutsch von Reverso Context: W większości przypadków, rozszczep kręgosłupa occulta nie powoduje żadnych objawów. Teratogenność (dosłownie potworotwórczość od teratos – potwór) – właściwość teratogenów powodująca wady (potworności) w rozwoju płodu (mają ją np. promieniowanie, wirusy, ksenobiotyki, niektóre lekarstwa ). Działanie teratogenne to działanie toksyczne substancji na zarodek lub płód (śmierć zarodka, zaburzenia ZOsEvh. Rozszczep kręgosłupa - to dla wielu rodziców diagnoza, która zwala ich z nóg. Kiedy ją słyszą, są w szoku. Nie wiedzą, do kogo zwrócić się o pomoc, co zrobić, z kim porozwamawiać. To z myślą o nich powstał program "SOS dla Rozszczepu Kręgosłupa", który realizuje fundacja SPINA. 1. Pierwsza pomoc dla rodziców dzieci z rozszczepem kręgosłupa Rozszczep kręgosłupa, nazywany również tarnią dwudzielną, to wada rozwojowa, która pojawia się u dziecka zazwyczaj w 3. tygodniu ciąży. Statystyki mówią, że zdarza się raz na tysiąc urodzeń. Rodzice dzieci, których dotknęła ta wada, często nie wiedzą, jakie kroki podjąć zaraz po diagnozie. Dlatego fundacja SPINA, która powstała z zaangażowania i troski o dzieci z niepełnosprawnościami, opracowała program pomocowy "SOS dla Rozszczepu Kręgosłupa". - Najważniejszy jest ten pierwszy krok, kiedy rodzice otrzymują diagnozę: Państwa dziecko urodzi się z rozszczepem kręgosłupa. To jest moment, w którym czują się totalnie osamotnieni - mówi Dominika Madej-Solberg, prezeska Fundacji SPINA. Projekt "SOS dla RK" jest skierowany dla rodzin oczekujących narodzin dziecka z wadą cewy nerwowej ( rozszczep kręgosłupa lub wodogłowie), rodzin noworodków i niemowląt z rozszczepem kręgosłupa, u których późno zdiagnozowano wadę cewy nerwowej ( rozszczep kręgosłupa lub wodogłowie), a także rodziców dzieci z rozszczepem kręgosłupa lub wodogłowiem będących w szczególnej sytuacji wymagającej wsparcia. - Naszym planem jest, aby program "SOS dla rozszczepu kręgosłupa" trafił na każdy oddział ginekologiczno-położniczy. Otrzymałeś diagnozę: rozszczep kręgosłupa? Dzwoń do nas - dodaje Dominika Madej-Solberg. Fundacja SPINA działa w każdym mieście w Polsce. WIĘCEJ W WIDEO Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez Rekomendowane przez naszych ekspertów Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza. polecamy Rozszczep kręgosłupa należy do najczęściej występujących wad cewy nerwowej, czyli nieprawidłowości rozwojowych ośrodkowego układ nerwowego. Przez pierwsze 28 dni życia płodowego, u rozwijającego się w łonie matki dziecka dochodzi do wielu przemian - płytka nerwowa, przekształca się w cewę nerwową (płytka i cewa nerwowa są to struktury stanowiące zalążki ośrodkowego układu nerwowego w okresie embrionalnym), z której formuje się mózg i rdzeń kręgowy. W tym też czasie tworzy się kręgosłup, ochraniający rdzeń. Rozszczep kręgosłupa może się uformować się około 3. tygodnia ciąży na różnych odcinkach kręgosłupa. Wada polega na niedomknięciu się kanału kręgowego, co oznacza, że brakuje części tylnych łuków kręgowych. Istotną rolę w profilaktyce rozszczepu kręgosłupa odgrywa suplementacja kwasu foliowego w okresie prokreacji i wczesnych tygodniach ciąży. Wady cewy nerwowej dzielimy na: otwarte lub zamknięte. Otwarte, to takie, w których tkanka nerwowa komunikuje się ze środowiskiem zewnętrznym i nie jest okryta skórą. Powstają okresie neurulacji, czyli tworzenia się układu nerwowego. Zamknięte wady cewy nerwowej rozwijają się po okresie neurulacji, a znajdują się pod powłokami skórnymi. Synonimy: łac., ang. Spina bifida, tarń dwudzielna, dysrafia kęgosłupa. Numery w klasyfikacjach Rozpowszechnienie: 1-5 : 10 000 (w tym żywe i martwe urodzenia oraz po terminacji ciąży). Większość dzieci z wadami cewy nerwowej rodzi się martwe lub dochodzi do poronienia. Wady cewy nerwowej częściej występują u dziewczynek – około 2/3 przypadków. Wyjątek stanowią rozszczepy kręgosłupa, zlokalizowane w niższych jego partiach - notuje się większe rozpowszechnienie u chłopców. Przyczyny i dziedziczenie Etiologia rozszczepu kręgosłupa jest wieloczynnikowa. Istotną rolę odgrywają czynniki matczyne (niedobór kwasu foliowego, ekspozycja na substancje szkodliwe), środowiskowe (promieniowanie rentgenowskie i jonizujące) oraz genetyczne (zespoły genetyczne, wady chromosomalne). Więcej o przyczynach: Objawy i diagnostyka Objawy rozszczepu kręgosłupa na ogół obserwuje się w okresie noworodkowo-niemowlęcym. Bywa też diagnozowany później. Nieprawidłowości zazwyczaj występują w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa w okolicy L5-S1. Wśród nich wyróżnia się: - przepuklinę oponową (ang., łac. meningocele) – zawartość worka przepuklinowego stanowi opona miękka wypełniona płyn mózgowo-rdzeniowy; zostaje on uwypuklony poza kręgosłup, bez uszkodzenia rdzenia kręgowego; nieznaczne lub nieobecne objawy neurologiczne. - przepuklina oponowo-rdzeniowa (ang., łac. myelomeningocele) – najczęściej występujący rodzaj rozszczepu kręgosłupa; zawartością worka przepuklinowego jest opona miękka i fragment rdzenia kręgowego, a także korzeni nerwowych; skutkuje zaburzeniami czucia i ruchów kończyn dolnych, niedowładami, bólami pleców, zaburzeniami motoryki jelit i pęcherza moczowego oraz skrzywieniem kręgosłupa, podwichnięciem stawów biodrowych, koślawością stóp i płaskostopiem; towarzyszy jej wodogłowie z powodu zespołu Arnolda-Chiariego (nieprawidłowe krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego do otworu potylicznego dużego w czaszce). Pacjenci mają problem z samodzielnym poruszaniem się. - zamknięty rozszczep kręgosłupa (ang., łac. spina bifida occulta) – na ogół rdzeń kręgowy nie jest uszkodzony; objawy to: zagłębienie w skórze, przebarwienia i kępki włosów powyżej zatoki skórnej; problemy z czuciem i ruchami kończyn dolnych, zaburzenia funkcji mięśni zwieraczy pęcherza moczowego; wada trudniej wykrywalna od pozostałych, może też nie dawać objawów i w ogóle nie zostać zdiagnozowana. Rozszczep kręgosłupa może współwystępować z innymi wadami, jak ścieńczenie rdzenia, zdwojenie rdzenia (diastematomielia), wodordzenie i wodogłowie. Warto wiedzieć, że nad miejscem rozszczepu można zaobserwować pewne zmiany skórne jak np. wyrośle lub zagłębienia skórne, kępka włosów lub niedorozwój skóry. Rozszczep kręgosłupa można stwierdzić na podstawie wyników badań prenatalnych, do których zaliczymy amniopunkcję (nakłucie worka owodniowego i pobranie płynu do badania, wykonywane pod kontrolą USG) oraz badania krwi matki na obecność alfa-fetoproteiny. U urodzonego dziecka, ocenie podlega stopień uszkodzenia układu nerwowego. Wykonuje się wówczas badanie za pomocą ultrasonografu, tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego i mielografii (badanie uwidaczniające rdzeń i kanał kręgowy). Dziecko wymaga konsultacji neurologa, neurochirurga i genetyka. Możliwości leczenia W większości przypadków leczenie jest operacyjne. Dziecko pozostaje pod stałą opieką neurochirurga. Zabieg korygujący wadę jest trudny i polega na zamknięciu worka przepuklinowego. Operacje paliatywne wszczepienia zastawki komorowo-otrzewnowej są wskazane jeśli rozwija się wodogłowie. Leczenie neurochirurgiczne osób dorosłych może być skomplikowane. Operacje rozszczepu kręgosłupa muszą uwzględniać drobiazgowe zaoszczędzenie struktur wchodzących w skład przepukliny. Po operacji pacjent musi być regularnie badany przez neurologa, by móc szybko wychwycić ewentualne powikłania. Następnie leczy się skutki wad cewy nerwowej poprzez indywidualnie dobraną rehabilitację ruchową, psychoterapię i terapię zajęciową. Dziecko należy stymulować do w miarę normalnego życia i podejmowania aktywności. Potrzebne będzie zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny, jak kule łokciowe, wkładki do butów lub też wózek inwalidzki. Problemy z pęcherzem moczowym i jelitami są leczone famakologicznie (leki antycholinergiczne). Przy pęcherzu neurogennym stosuje się także cewnikowanie na stałe lub przerywane, które wykonują rodzice, a później sam chory. Istotną rolę w zapobieganiom infekcji układu moczowego ma rzetelna higiena okolic intymnych i zakwaszanie moczu, np. podażą witaminy C. Przy jelitach neurogennych, także wskazana jest dokładna toaleta ciała i zapobieganie odparzeniom, jak również dieta bogata w probiotyki i błonnik. Dużą rolę odgrywa również aktywność fizyczna chorego. Inne zaburzenia neurologiczne, np. napady drgawkowe, można opanować standardowymi lekami przeciwpadaczkowymi. Dzieci z wadami cewy nerwowej częściej zapadają na różnego rodzaju infekcje, dlatego też wdraża się długotrwałe leczenie antybiotykami. Należy pamiętać, że rozwój umysłowy osób z rozszczepem kręgosłupa zależy od towarzyszących wad wrodzonych i podejmowanych interwencji medycznych. Może przebiegać prawidłowo, a dzieci będą w stanie się uczyć w normalnej szkole. Na rozwój dziecka mają wpływ także czynniki emocjonalne związane z częstymi, nieprzyjemnymi procedurami medycznymi. Jak można zmniejszyć ryzyko zaistnienia wad cewy nerwowej u płodu? Profilaktyka wad cewy nerwowej obejmuje wiele działań. Główne z nich obejmują planowanie ciąży z odpowiednią suplementacją kwasu foliowego (0,4 mg kwasu foliowego dziennie dla każdej kobiety; 4 mg kwasu foliowego dziennie, dla kobiety która urodziła już dziecko z wadą cewy nerwowej przez 3 miesiące przed planowanym zapłodnieniem i około 8-12 tygodni od przypuszczalnego zapłodnienia), podawanie preparatów kwasu foliowego ciężarnym, skrupulatne badania wykluczające cukrzycę u ciężarnej, diagnostykę prenatalną, a także unikanie ekspozycji na szkodliwe dla płodu substancje i czynniki fizyczne. *** 25 października to Światowy Dzień Rozszczepu Kręgosłupa i Wodogłowia *** Opracowano na podstawie: 1. Rowland LP., Pedley TA., Neurologia Merrita. Tom II, Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2014 - dodruk 2. Lissauer T., Clayden G., Malinowski A. (red. wyd. I polskiego), Pediatria, Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009 3. Muscari Bernat K.(red. naukowa wyd. polskiego), Pediatria i pielęgniarstwo pediatryczne, CZELEJ, Lublin 2005 4. Barczykowska E, Ślusarz R., Szewczyk M. T., Pielęgniarstwo w pediatrii, Borgis, Warszawa 2006 Rozszczep kręgosłupa (spina bifida) jest najczęstszą wadą wrodzoną ośrodkowego układu nerwowego. Przejawia się ubytkami kostnymi w obrębie kręgosłupa, które mogą tworzyć wrota dla przepuklin oponowych i oponowo-rdzeniowych. Wada ta może przebiegać bezobjawowo, ale może też prowadzić do zaburzenia neurologicznego w postaci niedowładów kończyn dolnych, ubytków czucia i upośledzenia funkcji zwieraczy. Szacuje się, że w Polsce rozszczep kręgosłupa dotyka od 1 do 2 dzieci na 1000 urodzeń, co daje ok. 500 zachorowań rocznie. ANATOMIA I USZKODZENIA U prawidłowo rozwijającego się płodu kręgi tworzą kanał kostny. Znajduje się w nim rdzeń kręgowy otoczony oponami i zanurzony w płynie mózgowo rdzeniowym. Niedorozwój listewek kostnych kręgów tworzących tylną część kanału kręgowego może spowodować wydostanie się jego zawartości na zewnątrz. W literaturze opisuje się dwa rodzaje przepuklin: przepukliny oponowe, polegające na wypukleniu opony twardej i pajęczej. Zazwyczaj przebiegają bezobjawowo. W ciężkich przypadkach mogą powodować ból, zaburzenia czucia i niedowłady mięśni. Niekiedy w okolicy rozszczepu pojawia się owłosienie i przebarwienia oponowo-rdzeniowe, zawierające w zależności od poziomu uszkodzenia elementy układu nerwowego. Do przepukliny może zostać wciągnięty rdzeń kręgowy. Cysta może być też wypełniona ukrwioną tkanką, zawierającą mniejsze lub większe fragmenty struktur nerwowych. Rdzeń kręgowy, znajdujący się w kanale powyżej lub poniżej przepukliny, często wykazuje zaburzenia rozwojowe. Poniżej poziomu uszkodzenia kręgowego dochodzi do upośledzenia funkcji czuciowych, ruchowych i/lub autonomicznych (regulacja krążenia krwi, kontrola potliwości skóry, etc.). OBJAWY Objawy choroby zależą od poziomu i stopnia uszkodzenia rdzenia kręgowego. Rozległe zmiany patologiczne mogą prowadzić do obniżenia napięcia mięśni kończyn dolnych, co określa się mianem porażenia lub niedowładu wiotkiego. Częściowe uszkodzenie rdzenia kręgowego może prowadzić do niedowładu spastycznego, związanego ze wzmożonym napięciem mięśni (zob. więcej w Słownik pojęć). Niedowładom mogą towarzyszyć ubytki czucia, zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych (pęcherza moczowego, ostatniego odcinka jelita grubego i odbytu) oraz zmiany troficzne skóry. Uszkodzenie na poziomie segmentów piersiowych wiąże się zazwyczaj z utrwalonym ustawieniem stawów biodrowych w zgięciu, odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej. Stawy kolanowe są zgięte, zaś stopy ustawiają się tak jak przy wspięciu na palce. U chorych rozwijają się również deformacje klatki piersiowej, sprzyjające powstawaniu skolioz i garbu żebrowego. Wspomniane wady postawy mogą znacząco upośledzać funkcje układu oddechowego, co rzutuje na wydolność chorych. W przypadku uszkodzenia segmentów lędźwiowych ustawienie kończyn dolnych jest podobne do przedstawionego powyżej. U większości dzieci występują podwichnięcia stawu biodrowego. Niskie uszkodzenia mogą być przyczyną niedowładu mięśni obręczy biodrowej i stawu kolanowego, odpowiedzialnych za utrzymanie pozycji stojącej. W obrębie mięśni unoszących i przywodzących uda często dochodzi do przykurczu. W konsekwencji dochodzi do pogłębienia krzywizn kręgosłupa. Dzieci z rozszczepem kręgosłupa cierpią również z powodu zaparć i trudności z opróżnieniem pęcherza moczowego. Równie często u chorych dochodzi do nietrzymania moczu i stolca. Objawy te rzutują na emocjonalny i społeczny rozwój chorych i mogą znacząco obniżać jakość ich życia. Zainteresowanie seksualnością u dzieci z rozszczepem kręgosłupa rozwija się podobnie jak u rówieśników. Dziewczynki osiągają nieco wcześniej dojrzałość seksualną. Kobiety z przepukliną oponowo-rdzeniową zwykle nie mają kłopotów z płodnością. Tym niemniej ich potomstwo jest obciążone większym ryzykiem wad rozwojowych układu nerwowego w porównaniu do zdrowej populacji. Mężczyźni z przepukliną oponowo-rdzeniową mogą być niepłodni. Część pacjentów cierpi na całkowite lub częściowe zaburzenia czucia poniżej poziomu przepukliny. Mogą one wynikać bezpośrednio z uszkodzenia struktur układu nerwowego, ze spastyczności, przeciążeń układu ruchu, unieruchomienia i in. Zazwyczaj manifestują się parastezjami, niedoczulicą lub bólem. Parestezje to przykre wrażenia czuciowe, np. mrowienie, cierpnięcie, kłucie czy bolesne pieczenie. Niedoczulica, tzw. hipoastezja, to z kolei osłabienie czucia skórnego dotyku, nacisku, temperatury i bólu. DIAGNOSTYKA Rozszczep kręgosłupa jest najczęściej wykrywany podczas wykonywania badania ultrasonograficznego u kobiety ciężarnej. Jeśli wada jest znaczna lekarz powinien stwierdzić ją już w pierwszym trymestrze ciąży. Przepuklina oponowo-rdzeniowa jest opisywana w badaniu jako worek, zawierający elementy rdzenia kręgowego lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Po stwierdzeniu rozszczepu kręgosłupa wykonuje się także badanie płynu owodniowego. Pomaga ono ustalić obecność ewentualnych wad genetycznych u dziecka i bywa pomocne w określeniu stopnia uszkodzenia rdzenia kręgowego. W diagnostyce wykorzystywany jest również rezonans magnetyczny (MRI). DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA Do chorób, które należy również uwzględnić w trakcie diagnostyki różnicowej, należą potworniaki krzyżowo-guziczne. Są to łagodne i złośliwe nowotwory, pochodzące z komórek zarodkowych, zazwyczaj wrodzone. W ich przebiegu może dochodzić do rozszczepu kręgosłupa, zarośnięcia odbytu oraz nieprawidłowości w budowie kości krzyżowej. LECZENIE Farmakoterapia Przyjmowanie leków nie jest konieczne w przypadku tego schorzenia. Fizjoterapia Pacjenci ze stwierdzonym rozszczepem kręgosłupa wymagają rehabilitacji ruchowej. Umożliwia ona chorym możliwie prawidłowy rozwój i opanowanie niezbędnych umiejętności ruchowych. Równolegle pozwala uniknąć powikłań takich jak odleżyny czy przykurcze stawowe. Usprawnianie ruchowe dzieci można podzielić na trzy okresy. Pierwszy okres obejmuje dzieci od 1 do 3 roku życia. Jej głównymi celami są: zapobieganie odleżynom, zabezpieczenie w sposób prawidłowy porażonych kończyn. Najbardziej zalecaną pozycją jest leżenie na brzuchu z odwiedzionymi kończynami dolnymi. Nawet u najmłodszych niezwykle istotna jest profilaktyka zapobiegająca przykurczom we wszystkich stawach. Ćwiczenia prowadzone są w sposób indywidualny, nie dłużej niż 30 minut. W przypadku dzieci, które opanowały samodzielne siadanie, wykonywać należy ćwiczenia wzmacniające obręcz barkową oraz mięśnie grzbietu. Do planu rehabilitacji włączane są też ćwiczenia równoważne oraz koordynacyjne. Okres drugi to usprawnianie dzieci w wieku przedszkolnym. W trakcie kinezyterapii dzieci doskonalą lokomocję, o ile jest ona możliwa. Część z nich może chodzić samodzielnie, część wymaga zaopatrzenia ortopedycznego. Pozostali muszą korzystać z wózka inwalidzkiego. Ważne jest opanowanie umiejętności poruszania się w zróżnicowanym terenie, w tym pokonywania przeszkód terenowych. Trzeci okres to fizjoterapia dzieci starszych, w trakcie którego doskonalone są uzyskane sprawności. W tym okresie należy dążyć do wykonywania ćwiczeń grupowych, tak, aby asymilować dzieci z rówieśnikami. Chorzy, poruszający się na wózkach, powinni codziennie przez 0,5 godziny przebywać w pozycji stojącej. W tym celu mogą korzystać z pomocy opiekunów lub pionizować się samodzielnie np. używając specjalnych poręczy. Leczenie operacyjne Rdzeń kręgowy u dzieci, u których występuje przepuklina oponowo-rdzeniowa, jest szczególnie narażony na urazy zarówno mechaniczne i chemiczne. Udowodniono szkodliwy wpływ płynu owodniowego na rozwijające się komórki nerwowe. Jedną z możliwości leczenia jest operacja zamknięcia przepukliny oponowo rdzeniowej przeprowadzona wewnątrz macicy matki (OFS). Jej szybkie wykonanie pozwala skutecznie zredukować powstawanie wodogłowia oraz ograniczyć negatywne skutki, związane z uciskiem elementów przepukliny na rdzeń kręgowy. Rozpoznanie obecności przepukliny w trakcie badań prenatalnych stanowi wskazanie do wykonanie cięcia cesarskiego w trakcie porodu. W przypadku występowania przepukliny otwartej operację przeprowadza się zwykle w przeciągu 24 godzin od chwili narodzin. W jej trakcie lekarz wykonujący zabieg stara się odseparować tkanki nerwowe od innych oraz przykryć przepuklinę mięśniami i skórą. Gdy u dziecka występuje przepuklina zamknięta, zabieg może być wykonany nawet w 6. miesiącu życia. W trakcie jej wykonywania lekarz postępuje analogicznie jak w pierwszym przypadku. Zaopatrzenie ortopedyczne Pacjenci z rozszczepem kręgosłupa zazwyczaj wymagają zaopatrzenia ortopedycznego. Ma ono za zadanie zapobiegać deformacjom, korygować ewentualne wady postawy, ułatwić lokomocję i pionizację. Należy pamiętać, że u osób z rozszczepem kręgosłupa występują zaburzenia czucia, dlatego wszelkie pomoce powinny być dobierane uważnie. Zbyt ciasno zamocowany sprzęt może bowiem doprowadzić do otarć czy owrzodzeń, które z kolei sprzyjają infekcjom skóry. Dzieci z wysokim porażeniem są zmuszone do poruszania się na wózkach inwalidzkich. Jeśli nie ma przeciwwskazań, powinien być to tzw. wózek aktywny. Umożliwia on samodzielne pokonywanie przeszkód terenowych, a nawet uprawienie sportu. W ramach zajęć rehabilitacyjnych dzieci opanowują różne techniki jazdy, balansowanie, pokonywanie krawężników, schodów, samodzielne wsiadanie na wózek z podłogi, etc. ROKOWANIA Poziom sprawności funkcjonalnej jest uzależniony od stopnia i wysokości uszkodzenia rdzenia kręgowego. Dzieci z rozszczepem kręgosłupa wymagają zarówno stałej, specjalistycznej rehabilitacji ruchowej, jak i wsparcia psychologicznego. Dobrze przeprowadzona rehabilitacja umożliwia dzieciom, a później dorosłym, samodzielną realizację większości potrzeb. Bibliografia: Rosieńczuk-Tonderys J., Dziecko z przepukliną oponowo-rdzeniową. Rola pielęgniarki w opiece nad dzieckiem, Family Medicine & Primary Care Review, 2011, 13, s. 81 – P., Kozubski W., Choroby układu nerwowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, s 1: 81–8